Dobry poród - standard opieki okołoporodowej
Pin It

Standard opieki okołoporodowej to dokument, z którym warto się zapoznać w czasie ciąży. To w nim zawarte są wszystkie prawa kobiety spodziewającej się dziecka. W oparciu o ten dokument można przygotować też swój plan opieki okołoporodowej. Znajomość tych praw daje też mamie podstawę, by ubiegać się o to, co zostało ujęte w rozporządzeniu. 

Standard opieki okołoporodowej z 2012 ma formę rozporządzenia Ministra Zdrowia, które określa standardy postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem. Zawarto w nim poszczególne elementy opieki medycznej, których celem jest uzyskanie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezbędnego minimum interwencji medycznych, a w szczególności: amniotomii (przebicie pęcherza płodowego), stymulacji czynności skurczowej, podawania opioidów, nacięcia krocza, cięcia cesarskiego, podania noworodkowi mleka modyfikowanego, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa zdrowotnego, w ramach których opieka opiera się na praktykach o udowodnionej skuteczności.

Polecamy: Poród naturalny a poród drogami natury – czym się różnią?

Zgodnie z rozporządzeniem, kobieta ma prawo do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji związanych z porodem, obejmujących zakres podejmowanych działań i stosowanych procedur medycznych. Może również sama decydować o miejscu porodu w warunkach szpitalnych lub poza szpitalnych, takich w których czuje się bezpiecznie i w których są udzielane świadczenia zdrowotne. Kobieta w ciąży sama ma prawo podjąć również decyzję dotyczącą tego, kto będzie sprawował nad nią opiekę (spośród osób do tego uprawnionych), jednak z uwzględnieniem zasad organizacyjnych obowiązujących w danym miejscu (co wiąże się z obowiązkiem zapoznania się rodzącej z regulaminami i zwyczajami panującymi w danej placówce, w której zamierza rodzić).

Rozporządzenie już na wstępie określa także zadania osoby sprawującej opiekę, co obejmuje w szczególności: ocenę stanu rodzącej kobiety, płodu i noworodka; wykrywanie i eliminowanie czynników ryzyka, rozwiązanie problemów oraz wczesne wykrywanie patologii; prowadzenie porodu przy użyciu technik wspierających jego naturalny mechanizm; opiekę nad noworodkiem po urodzeniu; zapewnienie opieki realizowanej przez specjalistów, jeżeli ujawnią się czynniki ryzyka lub pojawią powikłania uzasadniające takie działanie; wsparcie rodzącej oraz jej osoby bliskiej w trakcie porodu oraz położnicy w okresie połogu.

Zgodnie z prawem, ingerencja w naturalny proces ciąży, porodu i laktacji powinna wiązać się z uzasadnionym medycznie wskazaniem.

Ciąża od A do Z

Panie, które zastanawiają się jakie badania powinny być wykonane w czasie ciąży i w którym dokładnie tygodniu, znajdą odpowiedź w standardzie opieki okołoporodowej. W rozdziale poświęconym zaleceniom zakresu świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, zostały wymienione wszystkie badania, które powinna mieć zrobione mama. W dokumencie wyszczególnione są również czynniki ryzyka powikłań, które można zidentyfikować podczas ciąży i przed porodem, a także czynniki ryzyka u płodu lub noworodka.

Plan i poród

W oparciu o standardy opieki okołoporodowej powinien być stworzony wspólnie z opiekunem ciąży plan porodu, co również zostało określone w rozporządzeniu. Tym, co szczególnie może interesować kobiety w ciąży, jest rozdział poświęcony postępowania w trakcie porodu z uwzględnieniem jego poszczególnych okresów.

I okres porodu

I okres porodu to okres liczony od pojawienia się pierwszych regularnych skurczów macicy powodujących zgładzanie i rozwieranie szyjki macicy aż do jej pełnego rozwarcia. Brak postępu porodu na tym etapie stwierdza się, gdy rozwieranie szyjki macicy następuje wolniej niż ½ cm na godzinę, oceniane w odstępach 4-godzinnych.

Już na wstępie opisu postępowania w I okresie porodu zwraca się uwagę na to, że należy umożliwić rodzącej branie udziału w podejmowaniu świadomych decyzji związanych z porodem. Udzielane jej wsparcie medyczne powinno być dostosowane do jej indywidualnych potrzeb i aktualnej sytuacji zdrowotnej. Rodząca powinna być m.in. zachęcana do aktywności fizycznej i powinna otrzymać pomoc w znajdywaniu optymalnych dla niej pozycji podczas całego porodu. Rodząca ma prawo do spożywania przejrzystych płynów, także podczas aktywnej fazy porodu. Osoba sprawująca opiekę podczas porodu jest zobowiązana do poinformowania kobiety o niefarmakologicznych i farmakologicznych metodach łagodzenia bólu porodowego dostępnych w danym miejscu. Na tym etapie porodu wykonywanie lewatywy i golenie owłosienia łonowego nie jest konieczne – jest wykonywane jedynie na życzenie rodzącej. Wkłucie do żyły obwodowej powinno być natomiast zakładane wyłącznie w sytuacji tego wymagającej.

II okres porodu

II okres porodu to okres między całkowitym rozwarciem szyjki macicy a urodzeniem noworodka. Brak postępu porodu w II okresie w przypadku pierworódki stwierdza się, gdy przez 2 godziny nie następuje zstępowanie części przodującej płodu, a stan rodzącej wskazuje na wyczerpanie lub gdy silne, niedające się powstrzymać parcie, trwa ponad godzinę i nie przynosi efektu. U wieloródek brak postępu II okresu porodu zostanie stwierdzony, gdy przez 1 godzinę nie następuje zstępowanie części przodującej płodu, a stan rodzącej wskazuje na wyczerpanie lub gdy silne, niedające się powstrzymać parcie trwa ponad godzinę i nie przynosi efektu. W obydwu przypadkach, jeżeli tylko zostanie stwierdzony brak postępu porodu, dalszą opiekę nad rodzącą obejmie lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii.

Zgodnie z rozporządzeniem w II okresie porodu należy zachęcać rodzącą do przyjmowania pozycji, którą uznaje ona za najwygodniejszą (z uwzględnieniem pozycji wertykalnej; więcej na ten temat tutaj). Na tym etapie porodu rodząca powinna kierować się własną potrzebą parcia. Standard opieki okołoporodowej wyraźnie określa również, że nacięcie krocza należy stosować tylko w medycznie uzasadnionych przypadkach. Jeżeli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają, bezpośrednio po narodzinach noworodek powinien być położony na brzuchu matki oraz osuszony i zabezpieczony przed utratą ciepła.

III okres porodu

III okres porodu to okres rozpoczynający się po urodzeniu noworodka i obejmujący oddzielenie oraz wydalenie popłodu. Ten etap porodu nie powinien przekroczyć 1 godziny. Prawidłowa objętość fizjologicznego krwawienia nie powinna wówczas przekraczać 400 ml krwi. W tym czasie osoba sprawująca opiekę jest zobowiązana do tego, aby m.in. ocenić stan ogólny kobiety, oznakować noworodka przed jego odpępnieniem oraz poinformować matkę o godzinie porodu i płci dziecka, zacieśnić pępowinę po ustaniu tętnienia i przeciąć ją jałowymi narzędziami, a także obserwować przebieg kontaktu matki i dziecka „skóra do skóry” i pomóc w przystawieniu noworodka do piersi, jeżeli tylko stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają.

Dowiedz się więcej o kontakcie skóra do skóry i kangurowaniu.

IV okres porodu

IV okres porodu to okres trwający do dwóch godzin po oddzieleniu i wydaleniu popłodu. W tym czasie podejmowane są zadania adekwatne do potrzeb rodzącej i noworodka. W tym czasie opieka nad rodzącą obejmuje m.in. kontrolę i ocenę stanu ogólnego, stanu obkurczania mięśnia macicy i wielkości krwawienia z dróg rodnych, kontrolę stanu kanału rodnego, zaopatrzenie chirurgiczne ran w obrębie kanału rodnego i krocza.  Matka powinna otrzymać również instrukcje w zakresie prawidłowego przystawiania dziecka do piersi i pomoc w karmieniu piersią oraz informacje na temat zasad postępowania w laktacji w pierwszej dobie połogu.

Opieka nad noworodkiem

Zgodnie z prawem bezpośrednio po urodzeniu należy umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”, który będzie trwał co najmniej dwie godziny po porodzie. W tym momencie matka powinna być zachęcona do tego, aby rozpoznać moment, kiedy dziecko jest gotowe do ssania piersi. Kontakt ten może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia matki lub noworodka.

Zgodnie z rozporządzeniem, wstępna ocena stanu noworodka na podstawie skali Apgar może być dokonana na brzuchu matki, jeżeli nie występują przeciwwskazania zdrowotne. W dokumencie są również zawarte informacje o tym, że należy zapewnić noworodkowi warunki prawidłowej laktacji i odżywiania przez m.in. niepodawanie mu do picia wody, roztworu glukozy i niedokarmianie go sztucznym mlekiem początkowym, jeżeli jest karmione piersią oraz niestosowanie smoczków w okresie stabilizowania się laktacji (pierwsze 4 tygodnie). Szczegółowo podane są również wszystkie badania, którym podawany jest noworodek już w pierwszych chwilach życia oraz informacje o karmieniu piersią. Dokument określa również szczegóły postępowania w przypadku konieczności przeprowadzenia zabiegów resuscytacyjnych u noworodków.

Dowiedz się więcej: Początki karmienia piersią 

Ostatni rozdział rozporządzenia poświęcony jest opiece w okresie połogu, która powinna być realizowana według indywidualnego planu, modyfikowanego stanem matki i noworodka oraz sytuacją w środowisku domowym. Określa także charakter wizyt położnej, których powinno być nie mniej niż 4, przy czym pierwsza wizyta powinna odbyć się nie później niż w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną zgłoszenia urodzenia dziecka (dowiedz się więcej na ten temat).

Poza standardem warto zapoznać się także z regulaminem i zwyczajami panującymi w szpitalu, w którym chcemy rodzić. Warto jednak pamiętać, że przepisy zawarte w standardzie mają większą moc prawną niż regulamin szpitalny i znajdują się wyżej w hierarchii aktów prawnych.

Zapoznaj się ze standardem: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.

Polecamy także:

Konsultacja: Ewa Janiuk, położna

Jeśli uważasz ten artykuł za przydatny, podziel się nim z innymi.
Pin It
Pozostań też z nami w kontakcie:
- Polub nasz fanpage na Facebooku, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami i ciekawostkami ze świata parentingu
- Śledź nas na Instagramie. Znajdziesz tam ciekawe akcesoria dla dzieci, wartościowe książki i relacje z miejsc, w których bywamy :)
- Zapisz się do naszego newslettera. Jako pierwsza/pierwszy otrzymasz dostęp do najnowszych artykułów, konkursów i różnorodnych bonusów.

BRAK KOMENTARZY

Odpowiedz