Kwasy omega-3 w ciąży – dlaczego są tak ważne?
Pin It

Kwasy omega-3 są dla mózgu tym, czym wapń dla kości. To jedne z najważniejszych tłuszczów niezbędnych dla rozwoju mózgu dziecka. Sprawdź, jakie znaczenie mają kwasy omega-3 w ciąży.

Kwasy omega-3 to niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Kwasy tłuszczowe są ważne dla funkcjonowania organizmu – stanowią podstawowy materiał budulcowy, z którego organizm czerpie składniki strukturalne komórek, tkanek, narządów. Można podzielić je na trzy grupy: nasycone kwasy tłuszczowe (SFA), jednonienasycone kwasy tłuszczowe (MUFA) i wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA). Z tych ostatnich możemy wymienić dwie grupy kwasów: omega-3 i omega-6. NNKT nie mogą być syntetyzowane w organizmie i muszą być dostarczane w pożywieniu. Niedobór tych kwasów w ciąży może prowadzić do niedorozwoju płodu.

Omega-3, czyli co?

Kwasy omega-3 są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania mózgu, systemu nerwowego oraz zmysłu wzroku. Kwasy te spełniają szereg ważnych funkcji w organizmie: poprawiają działanie układu nerwowego, poprawiają pamięć, obniżają ciśnienie krwi, zmniejszają niebezpieczeństwo powstania skrzepów krwi, wspomagają ostrość widzenia, wygładzają łuszczącą się skórę i wspomagają leczenie chorób skóry, działają: przeciwzakrzepowo, przeciwmiażdżycowo, przeciwzapalnie, przeciwdepresyjnie (niedobór kwasów omega-3 w diecie przyczynia się do powstawania zaburzeń nastroju). Kwasy te odgrywają też ważną rolę w profilaktyce przeciwnowotworowej oraz wzmacniają odporność.

– Kwasy omega-3 regulują pracę cytokin kierujących układem odpornościowym. Podwyższony poziom cytokin w organizmie sprzyja chronicznym zapaleniom, autoagresji systemu immunologicznego, arteriosklerozie oraz powstawaniu nowotworów. Kwasy omega-3 są niezbędne dla prawidłowej pracy systemu immunologicznego – mówi Iwona Wierzbicka, dietetyk kliniczny i trener personalny, specjalista od chorób autoimmunologicznych i metabolicznych.

lifetime (1)

Dla naszego rozwoju i zdrowia największe znaczenie mają takie kwasy omega-3 jak: ALA (kwas a-linolenowy), EPA (kwas eikozapentaenowy) i DHA (kwas dokozaheksaenowy). Zwłaszcza ten ostatni – DHA – odgrywa szereg ważnych funkcji w ciąży.

DHA

Kwasy tłuszczowe omega-3 są ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka w każdym wieku, jednak to właśnie ciąża jest okresem szczególnego zapotrzebowania na te składniki. W tym czasie wyjątkową uwagę zwraca się na kwas tłuszczowy DHA. DHA jest ważnym składnikiem strukturalnym tkanki nerwowej i odgrywa kluczową rolę w prawidłowym rozwoju układu nerwowego, zachodzącym podczas życia płodowego. Jest też budulcem siatkówki oka, stąd wpływa na prawidłowy rozwój narządu wzroku dziecka. Dodatkowo, jak wykazały badania, zmniejsza ryzyko przedwczesnego porodu oraz ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego oraz może korzystnie wpływać na zmniejszenie ryzyka depresji poporodowej. DHA zmniejsza też ryzyko wystąpienia alergii u dziecka.

Polecamy: Dieta w ciąży – czego nie może w niej zabraknąć? Sprawdź, jakie składniki są szczególnie ważne

Kwasy te są niezbędne dla dziecka na każdym etapie rozwoju. Rosnący mózg dziecka pobiera jednak najwięcej kwasów omega-3 z krwi matki podczas ostatnich trzech miesięcy ciąży. DHA w mózgu płodu gromadzi się pomiędzy 26. a 40. tygodniem ciąży i wpływa na funkcję neuronów. DHA jest też ściśle powiązany z ostrością widzenia oraz ma istotny wpływ na tkankę kostną płodu i dziecka, zwiększając wchłanianie wapnia.

Zapotrzebowanie na kwasy DHA jest ważne nie tylko podczas okresu prenatalnego, ale także we wczesnym dzieciństwie. Podstawowym i najlepszym źródłem kwasów omega-3 dla noworodków i niemowląt jest pokarm matki.

Niedobór DHA

Niedobór DHA może spowodować spowolnienie dojrzewania mózgu i hamować rozwój intelektualny dziecka. Wykazano, że może spowodować zaburzenia widzenia u niemowląt i dzieci. Przypuszcza się, że niedobór EPA i DHA w żywieniu kobiet w ciąży może stanowić zagrożenie życia dla wcześniaków ze względu na możliwość wystąpienia niewydolności oddychania spowodowanej niedoborem surfaktantu. Kwasy EPA i DHA wpływają bowiem na prawidłową syntezę surfaktantu.

Skąd czerpać kwasy omega-3?

To, ile tych cennych składników otrzyma dziecko, zależy od nas. Ważne jest, aby dieta kobiety w ciąży zawierała dostateczne ilości kwasów omega-3 tak, by wystarczyło ich i dla niej, i dla dziecka. Tu na pomoc idą odpowiednie pokarmy i suplementy. Kwasy omega-3 muszą być bowiem dostarczane wraz z pożywieniem.

Produkty bogate w kwasy omega-3 to:  olej lniany, nasiona chia, olej z kryla, tran, tłuste ryby morskie, dziczyzna, mięso z królika.

– Warto pamiętać, że do prawidłowego metabolizmu NNKT niezbędna jest witamina E – mówi Iwona Wierzbicka.

Kwasy omega-3 DHA i EPA zawarte w tłustych rybach morskich i owocach morza to dwa rodzaje tłuszczów, których matki i dzieci potrzebują najbardziej. Kwasy omega-3 pochodzenia roślinnego (ALA) są innego rodzaju; proces przekształcania ich w DHA lub EPA w organizmie matki może nie być dostatecznie skuteczny. Dlatego należy spożywać kwasy tłuszczowe głównie w postaci EPA i DHA.

Nie oznacza to jednak wcale, że będąc w ciąży należy spożywać duże ilości ryb. Obecnie istnieje bowiem duże ryzyko zanieczyszczenia ryb morskich metylortęcią i dioksynami, dlatego kobietom planującym ciążę i w ciąży zaleca się szczególną ostrożność w wybieraniu odpowiednich gatunków ryb. Na cenzurowanym jest nawet łosoś.

– Łososia powinno się unikać w ciąży ze względu na sposób jego hodowli. Najczęściej jest on hodowany w zbiornikach, karmi się go padliną, mączkami zbożowymi, antybiotykami. Takie ryby są prozapalne, uczulające, są bogatym źródłem kwasów omega-6, których duża ilość jest szkodliwa dla organizmu, oraz zawierają mało kwasów omega-3 – wyjaśnia dietetyk. – Ze względu na zanieczyszczenia lepiej unikać łososia hodowlanego w wodach Bałtyku.

Dowiedz się więcej: Ryby a ciąża – jakie jeść, a z jakich zrezygnować?

Jak dodaje dietetyk, w sytuacji, gdy nie mamy dostępu do bezpiecznego źródła ryb i owoców morza można stosować suplementy diety zawierające olej rybny. – Zamiast ryb równie dobre są suplementy z kwasami omega-3 przy czym niekoniecznie muszą być to suplementy przeznaczone wyłącznie dla kobiet w ciąży. To mogą być kapsułki dla wszystkich. Ważne jest to, aby sprawdzić, ile mają tych kwasów oraz czy suplement posiada certyfikat badań na zawartość metali ciężkich i dioksyn – dodaje.

Warto zwrócić uwagę na ulotkę, a szczególnie na to ile kwasów omega-3 zawiera dany suplement. Kupowanie produktu w którym zawartość kwasów w dziennej dawce jest mniejsza niż 1000 mg mija się z celem. Przyjmowanie suplementów lepiej wcześniej skonsultować z osobą prowadzącą ciążę.

Zalecenia

Zgodnie ze „Stanowiskiem Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych” kobiety w ciąży powinny otrzymywać suplementację min. 200 mg DHA dziennie, jednak w przypadku małego spożycia ryb należy uwzględnić suplementację wyższą, np. 400-600 mg DHA dziennie (wyższe dawki nie są szkodliwe – stosowano i wykazano bezpieczeństwo do 1 g DHA na dobę i 2,7 g oleju rybiego na dobę). Z kolei Towarzystwo Badań nad Kwasami Tłuszczowymi (International Society for the Study of Fatty Acids and Lipids) zaleca spożywanie dziennie co najmniej 500 mg kwasów omega-3. Zdaniem Iwony Wierzbickiej, kobieta w ciąży może spożywać znacznie więcej tych kwasów – nawet 1000 mg na dzień. Zgodnie z zaleceniem ekspertów Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (PTP) i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą (PTDnM) w codziennym żywieniu kobiet w ciąży powinno być łączne od 1,0 do 1,5 g kwasów EPA i DHA.

Stosunek omega-3 do omega-6

Aby czerpać z kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6  jak najwięcej dobrodziejstw, ważne jest przyjmowanie ich w odpowiednich proporcjach. Duże spożycie tłuszczów omega-6 przy niedostatku omega-3 jest prozapalne i pronowotworowe i niweczy korzystne działanie omega-3. Dlatego ważne jest, aby zachować w diecie równowagę. – Prawidłowy stosunek omega 3 do 6 wynosi 1 do 2, maksymalnie 1 do 4 – mówi Iwona Wierzbicka.

Niewłaściwa proporcja spożycia kwasów omega-6 w stosunku do omega-3, brak witaminy E, alkohol wpływa na obniżenie poziomu kwasów omega-3 w organizmie.

Konsultacja: Iwona Wierzbicka, dietetyk kliniczny i trener personalny, specjalista od chorób autoimmunologicznych i metabolicznych.

Iwona Wierzbicka dietetyk

Źródła:

  • Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa pediatrycznego (PTP) i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą (PTDnM) dotyczące przeciwdziałaniu stanom niedoborowym wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 w żywieniu kobiet w ciąży, neimowląt i dzieci w Polsce.
  • Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią oraz niemowląt i dzieci do lat 3
  • William Sears, Martha Sears, Linda Holt, BJ Snell, Księga ciąży, Warszawa 2014
Jeśli uważasz ten artykuł za przydatny, podziel się nim z innymi.
Pin It
Pozostań też z nami w kontakcie:
- Polub nasz fanpage na Facebooku, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami i ciekawostkami ze świata parentingu
- Śledź nas na Instagramie. Znajdziesz tam ciekawe akcesoria dla dzieci, wartościowe książki i relacje z miejsc, w których bywamy :)
- Zapisz się do naszego newslettera. Jako pierwsza/pierwszy otrzymasz dostęp do najnowszych artykułów, konkursów i różnorodnych bonusów.

2 KOMENTARZY

  1. Mnie powiedziano, że te kwasy są najbardziej potrzebne do prawidłowego rozwoju mózgu noworodka, przyjmowałam te kwasy także jako suplement diety. Nawet lekarz zalecał :) A wy jakieś suplementy brałyście tak kompleksowo, czy raczej same dha??

  2. U mnie już parę lat minęło odkąd byłam w ciąży. Ale z tego co pamiętam, to brałam na pewno jakiś kwas foliowy, żelazo, witaminki z grupy b i kwasy omega 3 i 6, więc trochę tego się nazbierało 😛

Odpowiedz