poród naturalny
Pin It

Poczucie bezpieczeństwa i intymność to dwa fundamentalne czynniki dla niezakłóconego przebiegu porodu. Co jeszcze z punktu widzenia fizjologii ma dla niego znaczenie? Co wpływa na poród?

Poród to proces instynktowny, którego nie da się nauczyć i świadomie nim kierować. Mechanizmem porodowym steruje niezależnie od naszej woli wydzielanie hormonów – oksytocyny (hormon miłości), adrenaliny (hormon pobudzenia), endorfin (hormony przyjemności) i prolaktyny (hormon macierzyństwa). Razem tworzą one tzw. koktajl miłości, który wpływa na zachowanie i emocje kobiety rodzącej. Wszystkie te hormony wzajemnie na siebie oddziałują i są od siebie zależne. Niezakłócenie gospodarki hormonalnej jest warunkiem bezpiecznego prowadzenia naturalnego porodu. „Koktajl miłości” nie ma możliwości wytworzyć się podczas cesarskiego cięcia.

Sprawny przebieg porodu zależy od odpowiedniego poziomu oksytocyny. Odgrywa ona kluczową rolę na wszystkich etapach porodu. Podczas porodu poziom tego hormonu stopniowo wzrasta, a razem z nim rośnie siła i intensywność akcji porodowej. Oksytocyna odpowiedzialna jest za rytmiczne kurczenie się macicy, wywołuje odruch wypchnięcia płodu w okresie parcia, a po porodzie odpowiada za odruch wyrzutu łożyska, uwalnia pokarm z piersi matki i pomaga obkurczyć się macicy. Wydzielanie oksytocyny hamuje zimno, głód, stres i brak poczucia bezpieczeństwa.

Skompletuj wyprawkę dla noworodka! (2).png

Adrenalina powoduje maksymalną mobilizację organizmu. Tuż przed II okresem porodu organizm wydziela adrenalinę w dużej ilości po to, by zwiększyć zasób sił rodzącej w momencie wypierania dziecka. Pojawienie się adrenaliny w I okresie porodu może osłabić, a nawet przerwać skurcze. Ten mechanizm jest zauważalny np. podczas pobytu w izbie przyjęć – tuż po przyjeździe do szpitala skurcze zanikają na jakiś czas, aż do momentu, gdy kobieta oswoi się z nowym otoczeniem. Nadmiar adrenaliny może przedłużać poród.

Z kolei wysoki poziom endorfin sprawia, że kobieta ma ograniczony kontakt z rzeczywistością, przekracza ból, wchodzi w odmienny stan świadomości. Endorfiny pomagają znieść nadmierne odczuwanie bólu, nie powodując przy tym zatrzymania akcji porodowej. Największa ilość tego hormonu pojawia się tuż po porodzie, w chwili gdy matka ma kontakt z dzieckiem.

Ilość ostatniego z hormonów, prolaktyny, spada podczas porodu, ale wraz z jego końcem gwałtownie wzrasta i osiąga najwyższy poziom. Prolaktyna przygotowuje piersi matki do produkcji pokarmu. Ma również wpływ na zachowanie i emocje mamy.

Aby hormony mogły się prawidłowo wydzielać, niezbędne jest stworzenie rodzącej odpowiednich warunków zewnętrznych. Duże znaczenie dla prawidłowego przebiegu porodu ma otoczenie, poczucie bezpieczeństwa i intymność. Do czynników mogących zaburzyć ten proces należą m.in. ostre światło, hałas, głód, zimno, nadmierna ilość badań, unieruchomienie rodzącej, obecność obcych osób i brak wsparcia bliskich.

Polecamy: Seks jak poród – jak wyglądałby seks, gdyby odbywał się w takich samych warunkach jak poród?

Potrzeby rodzącej

Hormony porodowe produkowane są przez starą, prymitywną strukturę mózgu, zwaną podwzgórzem, oraz przez przysadkę mózgową. Blokady pojawiające się podczas porodu powstają w tzw. „nowym mózgu” (kora nowa, neocortex), tj. w tej części, która u ludzi jest szczególnie wysoko rozwinięta i odpowiada m.in. za procesy poznawcze. Aby mechanizm porodu mógł prawidłowo zadziałać, kora mózgowa odpowiedzialna za racjonalne zachowania, musi się wyciszyć. Oznacza to, że kobieta rodząca musi przestać myśleć, analizować i kontrolować to, co się wokół niej dzieje. Dzięki temu będzie mogła podążać za swoim ciałem. To pozwoli też hormonom na odpowiednie funkcjonowanie.

Kobieta rodząca dziecko samodzielnie, bez interwencji, przez pewien czas ma tendencję do odcinania się od świata, zupełnie jakby była na innej planecie. Jest wtedy w stanie robić rzeczy, o które nigdy byśmy jej nie podejrzewali, np. krzyczy, przeklina, przyjmuje najbardziej nieoczekiwane przez siebie pozycje. Poród to proces instynktowny, w trakcie którego do głosu dochodzi zwierzęca część osobowości. Takie zachowanie oznacza, że kobieta zredukowała kontrolę sprawowaną przez nową korę. „Owo ograniczenie aktywności korowej jest, z praktycznego punktu widzenia, najistotniejszym aspektem fizjologii porodu. Pomaga zrozumieć, że kobieta rodząca potrzebuje przede wszystkim ochrony przed jakąkolwiek stymulacją kory mózgowej” – pisze profesor Michel Odent. Zdaniem położnika do podstawowych zadań osób wspierających kobietę rodzącą należy „niepobudzanie czynności kory mózgowej kobiety rodzącej”. Co to oznacza? Aby nie wzmagać aktywności kory mózgowej, trzeba wziąć pod uwagę takie czynniki, jak:

Język – zdaniem Odenta osoba asystująca przy porodzie powinna unikać zadawania szczegółowych pytań i dbać o utrzymanie ciszy. Zadawanie rodzącej kobiecie konkretnych pytań (np. o której godzinie po raz ostatni oddawała mocz) w trakcie zaawansowanego porodu, kiedy jest „na innej planecie” znów sprowadza ją „na ziemię” i zaburza wydzielanie hormonów. Ciągłe monitorowanie funkcji ciała kobiety rodzącej stymuluje korę nową.

Jaskrawe światło – z perspektywy fizjologii przygaszone światło pozytywnie wpływa na przebieg porodu. Zazwyczaj, gdy chcemy zredukować aktywność naszego intelektu, zasłaniamy okna czy gasimy światło. Brak ostrego światła ma też znaczenie dla rodzącego się dziecka. Dziecko w brzuchu cały czas przebywa w półmroku. Zadbanie o podobne warunki podczas narodzin pozwala na łagodniejsze przejście z jednego środowiska w drugie.

Poczucie bycia obserwowanym – poczucie prywatności to czynnik wyraźnie sprzyjający redukcji kontroli sprawowanej przez korę nową. W przyrodzie wszystkie ssaki rodzą w odosobnieniu (ssaki aktywne w nocy rodzą w ciągu dnia i odwrotnie). Fizjologiczna odpowiedź na obecność obserwatora była badana naukowo. Jak pisze Odent, jest znaczna różnica pomiędzy postawą położnej, która stoi przed rodzącą i ją obserwuje, a postawą położnej, która siedzi dyskretnie z boku.

Poczucie bezpieczeństwa – to kluczowy czynnik dla prawidłowego wydzielania się oksytocyny. Jakakolwiek sytuacja, która by to zaburzała, wyzwala wydzielanie hormonów z rodzin adrenalin, co stymuluje korę nową i wstrzymuje proces porodu (w świecie zwierząt poród zatrzymuje się, gdy pojawia się potencjalne niebezpieczeństwo). Istotne dla tego czynnika jest obecność osoby, przy której czujemy się bezpiecznie, bez ryzyka bycia obserwowanym, osądzanym. Zaufana osoba towarzysząca, warunki miejsca porodu, plan porodu, zapoznanie się ze szpitalem jeszcze na długo przed porodem to elementy mające znaczenie dla poczucia bezpieczeństwa. Badania wykazały, że brak poczucia bezpieczeństwa i intymności rodzącej może spowodować przedłużenie się porodu.

Zdaniem Michela Odenta, coraz częstsze stosowanie interwencji medycznych wynika z braku zrozumienia podstawowych potrzeb kobiety rodzącej oraz braku zainteresowania fizjologią porodu. Jak podaje Fundacja Rodzić po Ludzku: „Poród może ulec spowolnieniu lub zatrzymaniu z powodu silnego stresu, poczucia osamotnienia, braku możliwości picia i jedzenia, braku możliwości poruszania się i przyjmowania dogodnej pozycji, braku intymności”. Każdy z tych elementów został ujęty w standardzie opieki okołoporodowej, zawierającym informacje o prawach, jakie przysługują rodzącej kobiecie. Warto się z nimi zapoznać i podczas wyboru miejsca porodu pytać, w jakim stopniu są respektowane.

Źródła:

  • Odent Michel, Cesarskie cięcie a poród naturalny – wątpliwości, konsekwencje, wyzwania, Wrocław 2011
  • Odent Michel, Odrodzone narodziny, Krosno 2009
  • Rytm i czas porodu. Indukcja i stymulacja porodu w świetle badań naukowych, Fundacja Rodzić po Ludzku, Warszawa 2009
  • Co to znaczy rodzić po ludzku?, Fundacja Rodzić po Ludzku, Warszawa 2013
Jeśli uważasz ten artykuł za przydatny, podziel się nim z innymi.
Pin It
Pozostań też z nami w kontakcie:
- Polub nasz fanpage na Facebooku, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami i ciekawostkami ze świata parentingu
- Śledź nas na Instagramie. Znajdziesz tam ciekawe akcesoria dla dzieci, wartościowe książki i relacje z miejsc, w których bywamy :)
- Zapisz się do naszego newslettera. Jako pierwsza/pierwszy otrzymasz dostęp do najnowszych artykułów, konkursów i różnorodnych bonusów.

BRAK KOMENTARZY

Odpowiedz